Sulfid boýaglary çylşyrymly molekulýar gurluşly kükürt saklaýan boýaglaryň bir görnüşidir. Ol, adatça, kükürt ýa-da natriý polisulfidi bilen gyzdyrylan, ýagny wulkanlaşdyrylan käbir aromatik aminlerden, aminofenollardan we beýleki organiki birleşmelerden ýasalýar.
Sulfid boýaglary esasan suwda eremeýär we boýalanda, olary natriý sulfidinde ýa-da gidroksidi ätiýaçlandyrma poroşogynyň ergininde eredip, süýümi siňdirenden soň reňkini görkezmek üçin oksidleşdirmeli.
Kükürt boýaglaryna umumy syn
Wulkanizirlenen boýaglar 1873-nji ýyldan bäri ilkinji gezek sellýuloza süýümini boýamak üçin öndürilýär we onuň önümçilik prosesi deňeşdirme boýunça ýönekeý, adatça aromatik aminlerden ýa-da fenol birleşmelerinden kükürt ýa-da natriý polisulfidi bilen garylyp, gyzdyrylýar. Arzan baha, ulanmak aňsat, rak keseliniň öňüni almaýan, ýuwulmaga we gün şöhlesine çydamlylygy gowy bolan boýag meşhurdyr. Şeýle-de bolsa, suwda eremeýän boýaglaryň bir klasy bolany üçin, boýalanda, olar adam süýümini boýalandan soň, oksidlenenden soň süýümde eremeýän ýagdaýa öwrülýän sulfid ergininde ereýän limon natriý duzuna öwrülýär, şonuň üçin boýamak prosesi çylşyrymly we güýçli şireli şertlerde ýüň, ýüpek we beýleki belok süýümleri üçin ulanylyp bilinmez.
Şonuň üçin wulkanizirlenen boýaglar esasan sellýuloza süýümlerini boýamakda, esasanam pagta matalarynyň gara önümlerini boýamakda ulanylýar, olaryň iki reňki sulfid boýaglary çylşyrymly molekulýar gurluşly kükürt saklaýan boýaglaryň bir görnüşidir. Ol, adatça, kükürt ýa-da natriý polisulfidi bilen gyzdyrylan, ýagny wulkanizirlenen käbir aromatik aminlerden, aminofenollardan we beýleki organiki birleşmelerden ýasalýar.
Sulfid boýaglary esasan suwda eremeýär we boýalanda, olary natriý sulfidinde ýa-da gidroksidi ätiýaçlandyrma poroşogynyň ergininde eredip, süýümi siňdirenden soň reňkini görkezmek üçin oksidleşdirmeli.
Kükürt boýaglaryna umumy syn
Wulkanizirlenen boýaglar 1873-nji ýyldan bäri ilkinji gezek sellýuloza süýümini boýamak üçin öndürilýär we onuň önümçilik prosesi deňeşdirme boýunça ýönekeý, adatça aromatik aminlerden ýa-da fenol birleşmelerinden kükürt ýa-da natriý polisulfidi bilen garylyp, gyzdyrylýar. Arzan baha, ulanmak aňsat, rak keseliniň öňüni almaýan, ýuwulmaga we gün şöhlesine çydamlylygy gowy bolan boýag meşhurdyr. Şeýle-de bolsa, suwda eremeýän boýaglaryň bir klasy bolany üçin, boýalanda, olar adam süýümini boýalandan soň, oksidlenenden soň süýümde eremeýän ýagdaýa öwrülýän sulfid ergininde ereýän limon natriý duzuna öwrülýär, şonuň üçin boýamak prosesi çylşyrymly we güýçli şireli şertlerde ýüň, ýüpek we beýleki belok süýümleri üçin ulanylyp bilinmez.
Şonuň üçin wulkanizirlenen boýaglar esasan sellýuloza süýümlerini boýamakda, esasan hem pagta matalarynyň gara önümlerini boýamakda ulanylýar, olaryň birnäçe reňklerikükürt garasywekükürt gök
kükürt gara goňur gd kükürt goňur boýagy
kükürt gyzyl reňk gyzyl lgf
kükürt goňur 10 sary goňur reňk
kükürt sary 2 sary poroşok
kükürt bordo 3b kükürt gyzyl poroşogy
iň köp ulanylýanlarydyr.
Ikinjiden, sulfid boýaglarynyň boýalmak mehanizmi
Sulfid boýagy reduksiýa edilip, boýag erginine ereýär, emele gelen boýag leýkohromasy sellýuloza süýümleri tarapyndan adsorbsiýa edilýär we sellýuloza süýümleriniň islenýän reňki görkezmek üçin howa oksidlenmesi bilen işlenilýär. Onuň himiki reaksiýa formulasy şeýle:
DS-SO3Na + Na2S → D-SNa + Na2S2O3
Sulfid boýagynyň esasy maddasy süýüme hiç hili ýakynlyk bildirmeýär we onuň gurluşynda kükürt baglanyşyklary (1S1), disulfid baglanyşyklary (1s—S) ýa-da polisulfid baglanyşyklary (1Sx1) bar, olar natriý sulfidini peseldýän agentleriň täsiri bilen wodorod sulfid toparyna (1SNa) öwrülýär we suwda ereýän leýkohrom natriý duzuna öwrülýär. Leýkohromlaryň sellýuloza süýümlerine gowy ýakynlyk bildirmeginiň sebäbi, boýaglaryň molekulalarynyň has uly bolmagydyr, bu bolsa öz gezeginde süýümleriň arasynda has uly wan der Waals güýçlerini we wodorod baglanyşyk güýçlerini döredýär.
III. Kükürt boýaglarynyň klassifikasiýa
Sulfid boýaglaryny dört kategoriýa bölmek bolýar:
1, poroşok sulfid boýagy
Boýagyň gurluşynyň umumy formulasy: DSSD, adatça ulanylandan soň ereýän natriý sulfidini gaýnatmak gerek.
2, gidrolitik sulfid boýaglary
Boýagyň gurluşynyň umumy formulasy: D-SSO3Na, bu görnüşli boýag natriý sulfitinden ýa-da natriý bisulfitinden ýasalýar, däp bolan sulfid boýaglary bilen işlenýär, boýaglar suwda ereýän toparlary öz içine alýar, şonuň üçin suwda ereýän, ýöne boýagda reduksiýa ediji maddalar ýok, süýümlere ýakynlyk ýok, adatça mata üçin ulanylýan asma ýastyk boýag usuly ulanylýar.
3, suwuk sulfid boýagy
Boýagyň gurluşynyň umumy formulasy: belli bir mukdarda reduksiýa agentini öz içine alýan D-SNa, boýag ereýän leptohromada öňünden reduksiýa edilýär.
1936-njy ýyldan öň wulkanizirlenen boýag söwda görnüşi hökmünde poroşok görnüşindedi. Ulanylanda, poroşok wulkanizirlenen boýag wulkanizirlenen soda külüniň suw ergini bilen bilelikde gaýnadylmak üçin gyzdyrylyp, ony eredi. 1936-njy ýylda ABŞ-ly Jon Le Klester öňünden reduksiýa edilen gowy, durnukly sulfid boýagynyň konsentrlenen ergini ýasady we patent aldy, ol häzirki wagtda suwuk sulfid boýagy diýlip atlandyrylýar.
4, daşky gurşawa zyýansyz sulfid boýagy
Önümçilik prosesinde ol boýag süzgüçlerine öwrülýär, ýöne kükürt we polisulfid mukdary adaty sulfid boýaglaryndan has pes. Boýagyň ýokary arassalygy, durnukly reduksasiýa derejesi we gowy geçirijiligi bar. Şol bir wagtyň özünde, boýag wannasynda glýukoza we ätiýaçlandyryş poroşogynyň ikilik reduksasiýa agenti ulanylýar, bu bolsa diňe bir sulfid boýagyny reduksirlemek bilen çäklenmän, eýsem daşky gurşawy goramakda hem rol oýnap biler.
Dördünjiden, sulfid boýaglarynyň boýamak prosesi
Wulkanizasiýa boýamak prosesini aşakdaky dört tapgyra bölmek bolýar:
1. Boýaglaryň azaldylmagy
Sulfid boýaglaryny reduksirlemek we eremek deňeşdirme boýunça aňsat, natriý sulfidi bolsa köplenç reduksasiýa serişdesi hökmünde ulanylýar, ol hem şeker serişdesi hökmünde hereket edýär. Leýkoforyň gidrolizlenmeginiň öňüni almak üçin soda küli ýaly maddalary degişli derejede goşup bolýar, ýöne reduksasiýa wannasynyň şekeri gaty güýçli bolup bilmez, ýogsam boýagyň reduksasiýa tizligi haýal bolar.
2, boýag erginindeki boýag süýüm tarapyndan adsorbsiýa edilýär
Sulfid boýagynyň leýkofory boýag ergininde anion ýagdaýynda bolýar, ol sellýuloza süýümine gönüden-göni häsiýete eýedir, süýümiň ýüzünde adsorbsiýa edilip, süýümiň içine ýaýrap bilýär. Kükürt boýaglarynyň sellýuloza süýümlerine gönüden-göni häsiýeti pes, adatça kiçi wanna gatnaşygy ulanylýar, degişli elektrolitler goşulanda bolsa ýokary temperaturada boýag tizligini, deňleşdirilişini we geçirijiligini ýokarlandyryp biler.
3, oksidlenme bejergisi
Süýüme boýalandan soň, kükürt boýagynyň leýkosy islenýän reňki görkezmek üçin oksidlenmeli. Wulkanizirlenen boýaglaryň boýalandan soň oksidlenme möhüm ädimdir. Aňsat oksidlenýän wulkanizirlenen boýagy boýalandan soň ýuwmak we howalandyrmak, ýagny howa oksidlenme usuly arkaly howa arkaly oksidleşdirip bolýar; Oksidlenmesi aňsat bolmadyk käbir sulfid boýaglary üçin oksidlenmege ýardam bermek üçin oksidleýji serişdeler ulanylýar.
4. Post-işleýiş
Gaýtadan işleme arassalamak, ýaglamak, döwülmelere garşy we reňki berkitmek işlerini öz içine alýar. Kükürt boýaglary boýalandan soň matadaky galan kükürdi azaltmak we matanyň döwülmeginiň öňüni almak üçin doly ýuwulmaly, sebäbi boýagdaky kükürt we şeker sulfidindäki kükürt howada oksidlenip, kükürt kislotasyny emele getirýär, bu bolsa sellýuloza süýüminiň kislota gidrolizine sebäp bolýar we süýümiň döwülmeginiň güýjüni peseldýär. Şonuň üçin ony döwülmelere garşy serişdeler, mysal üçin: karbamid, trinatriý fosfat, süňk ýelimi, natriý asetat we ş.m. bilen işläp bolýar. Wulkanizirlenen boýaglaryň günleşmegini we sabynlanmagyny gowulandyrmak üçin reňki boýalandan soň berkidip bolýar. Reňki berkitmegiň iki usuly bar: metal duzy bilen işlemek (meselem: kaliý dihromaty, mis sulfaty, mis asetat we bu duzlaryň garyndysy) we kation reňk berkitýän serişde bilen işlemek.
gara we wulkanizirlenen gök reňkler iň köp ulanylýar.
Ikinjiden, sulfid boýaglarynyň boýalmak mehanizmi
Sulfid boýagy reduksiýa edilip, boýag erginine ereýär, emele gelen boýag leýkohromasy sellýuloza süýümleri tarapyndan adsorbsiýa edilýär we sellýuloza süýümleriniň islenýän reňki görkezmek üçin howa oksidlenmesi bilen işlenilýär. Onuň himiki reaksiýa formulasy şeýle:
DS-SO3Na + Na2S → D-SNa + Na2S2O3
Sulfid boýagynyň esasy maddasy süýüme hiç hili ýakynlyk bildirmeýär we onuň gurluşynda kükürt baglanyşyklary (1S1), disulfid baglanyşyklary (1s—S) ýa-da polisulfid baglanyşyklary (1Sx1) bar, olar natriý sulfidini peseldýän agentleriň täsiri bilen wodorod sulfid toparyna (1SNa) öwrülýär we suwda ereýän leýkohrom natriý duzuna öwrülýär. Leýkohromlaryň sellýuloza süýümlerine gowy ýakynlyk bildirmeginiň sebäbi, boýaglaryň molekulalarynyň has uly bolmagydyr, bu bolsa öz gezeginde süýümleriň arasynda has uly wan der Waals güýçlerini we wodorod baglanyşyk güýçlerini döredýär.
III. Kükürt boýaglarynyň klassifikasiýa
Sulfid boýaglaryny dört kategoriýa bölmek bolýar:
1, poroşok sulfid boýagy
Boýagyň gurluşynyň umumy formulasy: DSSD, adatça ulanylandan soň ereýän natriý sulfidini gaýnatmak gerek.
2, gidrolitik sulfid boýaglary
Boýagyň gurluşynyň umumy formulasy: D-SSO3Na, bu görnüşli boýag natriý sulfitinden ýa-da natriý bisulfitinden däp bolan sulfid boýaglary bilen işlenip taýýarlanýar, boýaglar suwda ereýän toparlary öz içine alýar, şonuň üçin suwda ereýän, ýöne boýagyň düzüminde reduksiýa ediji maddalar ýok, süýümlere ýakynlyk ýok, umuman matalara ulanylýan asma örtük boýag usuly ulanylýar.3, suwuk sulfid boýagy
Boýagyň gurluşynyň umumy formulasy: belli bir mukdarda reduksiýa agentini öz içine alýan D-SNa, boýag ereýän leptohromada öňünden reduksiýa edilýär.
1936-njy ýyldan öň wulkanizirlenen boýag söwda görnüşi hökmünde poroşok görnüşindedi. Ulanylanda, poroşok wulkanizirlenen boýag wulkanizirlenen soda külüniň suw ergini bilen bilelikde gaýnadylmak üçin gyzdyrylyp, ony eredi. 1936-njy ýylda ABŞ-ly Jon Le Klester öňünden reduksiýa edilen gowy, durnukly sulfid boýagynyň konsentrlenen ergini ýasady we patent aldy, ol häzirki wagtda suwuk sulfid boýagy diýlip atlandyrylýar.
4, daşky gurşawa zyýansyz sulfid boýagy
Önümçilik prosesinde ol boýag süzgüçlerine öwrülýär, ýöne kükürt we polisulfid mukdary adaty sulfid boýaglaryndan has pes. Boýagyň ýokary arassalygy, durnukly reduksasiýa derejesi we gowy geçirijiligi bar. Şol bir wagtyň özünde, boýag wannasynda glýukoza we ätiýaçlandyryş poroşogynyň ikilik reduksasiýa agenti ulanylýar, bu bolsa diňe bir sulfid boýagyny reduksirlemek bilen çäklenmän, eýsem daşky gurşawy goramakda hem rol oýnap biler.
Dördünjiden, sulfid boýaglarynyň boýamak prosesi
Wulkanizasiýa boýamak prosesini aşakdaky dört tapgyra bölmek bolýar:
1. Boýaglaryň azaldylmagy
Sulfid boýaglaryny reduksirlemek we eremek deňeşdirme boýunça aňsat, natriý sulfidi bolsa köplenç reduksasiýa serişdesi hökmünde ulanylýar, ol hem şeker serişdesi hökmünde hereket edýär. Leýkoforyň gidrolizlenmeginiň öňüni almak üçin soda küli ýaly maddalary degişli derejede goşup bolýar, ýöne reduksasiýa wannasynyň şekeri gaty güýçli bolup bilmez, ýogsam boýagyň reduksasiýa tizligi haýal bolar.
2, boýag erginindeki boýag süýüm tarapyndan adsorbsiýa edilýär
Sulfid boýagynyň leýkofory boýag ergininde anion ýagdaýynda bolýar, ol sellýuloza süýümine gönüden-göni häsiýete eýedir, süýümiň ýüzünde adsorbsiýa edilip, süýümiň içine ýaýrap bilýär. Kükürt boýaglarynyň sellýuloza süýümlerine gönüden-göni häsiýeti pes, adatça kiçi wanna gatnaşygy ulanylýar, degişli elektrolitler goşulanda bolsa ýokary temperaturada boýag tizligini, deňleşdirilişini we geçirijiligini ýokarlandyryp biler.
3, oksidlenme bejergisi
Süýüme boýalandan soň, kükürt boýagynyň leýkosy islenýän reňki görkezmek üçin oksidlenmeli. Wulkanizirlenen boýaglaryň boýalandan soň oksidlenme möhüm ädimdir. Aňsat oksidlenýän wulkanizirlenen boýagy boýalandan soň ýuwmak we howalandyrmak, ýagny howa oksidlenme usuly arkaly howa arkaly oksidleşdirip bolýar; Oksidlenmesi aňsat bolmadyk käbir sulfid boýaglary üçin oksidlenmege ýardam bermek üçin oksidleýji serişdeler ulanylýar.
4. Post-işleýiş
Gaýtadan işleme arassalamak, ýaglamak, döwülmelere garşy we reňki berkitmek işlerini öz içine alýar. Kükürt boýaglary boýalandan soň matadaky galan kükürdi azaltmak we matanyň döwülmeginiň öňüni almak üçin doly ýuwulmaly, sebäbi boýagdaky kükürt we şeker sulfidindäki kükürt howada oksidlenip, kükürt kislotasyny emele getirýär, bu bolsa sellýuloza süýüminiň kislota gidrolizine sebäp bolýar we süýümiň döwülmeginiň güýjüni peseldýär. Şonuň üçin ony döwülmelere garşy serişdeler, mysal üçin: karbamid, trinatriý fosfat, süňk ýelimi, natriý asetat we ş.m. bilen işläp bolýar. Wulkanizirlenen boýaglaryň günleşmegini we sabynlanmagyny gowulandyrmak üçin reňki boýalandan soň berkidip bolýar. Reňki berkitmegiň iki usuly bar: metal duzy bilen işlemek (meselem: kaliý dihromaty, mis sulfaty, mis asetat we bu duzlaryň garyndysy) we kation reňk berkitýän serişde bilen işlemek.
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 19-njy dekabry